केंद्रीय लोकसेवा आयोगाने (UPSC) उमेदवारांच्या ओळख पडताळणीसाठी कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आधारित (AI) फेशियल ऑथेंटिकेशन प्रणालीची यशस्वी चाचणी पूर्ण केली आहे. या प्रणालीमुळे उमेदवारांना जलद, सुरक्षित आणि सोपी प्रवेशप्रक्रिया अनुभवायला मिळणार आहे. आयोगाचे अध्यक्ष अजय कुमार यांनी या उपक्रमाची अधिकृत घोषणा केली.
राष्ट्रीय ई-गव्हर्नन्स विभागाचे सहकार्य
ही प्रणाली राष्ट्रीय ई-गव्हर्नन्स विभागाच्या सहकार्याने विकसित करण्यात आली आहे. उमेदवारांच्या नोंदणी अर्जातील छायाचित्रांशी त्यांच्या प्रत्यक्ष चेहऱ्याचे डिजिटल पद्धतीने जुळवून पडताळणी केली जाते. यामुळे चुकीच्या ओळखी, बनावट प्रवेश किंवा गैरप्रकारांना आळा बसणार आहे.
गुरुग्राममध्ये प्रायोगिक चाचणी
ही चाचणी सुरुवातीला गुरुग्राममधील काही निवडक परीक्षा केंद्रांवर घेण्यात आली. येथे उमेदवारांच्या चेहऱ्याचे प्रत्यक्ष फोटो आणि नोंदणी अर्जातील फोटो यांचे AI आधारित विश्लेषण करण्यात आले. यशस्वी परिणाम पाहता, ही पद्धत देशभरातील सर्व केंद्रांवर टप्प्याटप्प्याने लागू करण्याचा विचार आहे.
वेळेची मोठी बचत
या प्रणालीमुळे उमेदवारांच्या पडताळणीसाठी लागणारा वेळ मोठ्या प्रमाणात कमी झाला आहे. साधारणपणे एका उमेदवाराची पडताळणी करण्यासाठी ८ ते १० सेकंद एवढाच वेळ लागतो. त्यामुळे हजारो उमेदवारांची पडताळणी काही मिनिटांतच पूर्ण होऊ शकते.
विश्वासार्हता व पारदर्शकता
फेस रेकग्निशनमुळे परीक्षा प्रक्रियेची विश्वासार्हता वाढणार आहे. उमेदवारांची ओळख निश्चितपणे पडताळली जात असल्याने गैरप्रकारांची शक्यता कमी होईल. त्यामुळे परीक्षेवरील उमेदवारांचा विश्वास अधिक बळकट होईल.
उमेदवारांचा अनुभव होणार अधिक सोपा
परीक्षा केंद्रांवर उमेदवारांना वारंवार ओळखपत्र दाखवणे किंवा दीर्घ रांगेत उभे राहणे टाळता येणार आहे. फक्त कॅमेऱ्याकडे पाहिल्यावर काही सेकंदांतच पडताळणी पूर्ण होईल, यामुळे संपूर्ण प्रक्रिया उमेदवारांसाठी सोपी आणि तणावरहित ठरेल.
भविष्यातील योजना
आयोगाने नागरी सेवा परीक्षा यासह इतर सर्व महत्त्वाच्या परीक्षांमध्येही ही तंत्रज्ञानाधारित पडताळणी लागू करण्याचा मानस व्यक्त केला आहे. यामुळे राष्ट्रीय स्तरावरील सर्व स्पर्धा परीक्षांचे व्यवस्थापन अधिक सुलभ, सुरक्षित आणि आधुनिक होईल.
डिजिटल युगाकडे मोठे पाऊल
UPSC नेहमीच परीक्षांच्या गुणवत्तेसोबत प्रक्रियेच्या प्रामाणिकतेलाही महत्त्व देते. या नव्या उपक्रमामुळे भारतातील परीक्षा प्रणाली अधिक आधुनिक आणि डिजिटल स्वरूपात विकसित होत असल्याचे स्पष्ट होत आहे.
Comments are closed.