सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ हे देशातील अग्रगण्य विद्यापीठ मानले जाते. मात्र, अलीकडील घडामोडींमुळे विद्यापीठाच्या प्रतिष्ठेला मोठा धक्का बसला आहे. तब्बल ५०० रिसर्च पेपर वाङ्मयचौर्य (Plagiarism) असल्याचे आढळून आल्यानंतर एका नामांकित आंतरराष्ट्रीय जर्नलने ते परत घेतले आहेत. यामध्ये ४९५ पेपर हे संलग्न महाविद्यालयांचे होते, तर पाच पेपर विद्यापीठाच्या विभागांमधून आले होते.
ही घटना बाहेर आल्यानंतर विद्यापीठाच्या नॅशनल इन्स्टिट्यूशनल रँकिंग फ्रेमवर्क (NIRF) क्रमवारीवर थेट परिणाम झाला आहे. राष्ट्रीय स्तरावर विद्यापीठाचा क्रमांक खाली घसरला आहे. ही बाब विद्यार्थ्यांसाठी, संशोधकांसाठी आणि प्राध्यापकांसाठी चिंताजनक मानली जात आहे.
या घडामोडीवर चर्चा करण्यासाठी प्रोग्रेसिव्ह एज्युकेशन सोसायटी आणि अखिल भारतीय राष्ट्रीय शैक्षणिक महासंघाने एक चर्चासत्र आयोजित केले होते. या वेळी विद्यापीठाचे माजी कुलगुरू डॉ. नितीन करमळकर यांनी विद्यापीठाच्या रँकिंग घसरण्याची कारणे आणि आवश्यक उपाययोजना स्पष्ट केल्या. त्यांच्यासोबत माजी प्र-कुलगुरू डॉ. एन. एस. उमराणी, डॉ. गजानन एकोबोटे, डॉ. डी. बी. पवार, डॉ. ज्योत्स्ना एकबोटे, डॉ. श्यामकांत देशमुख, डॉ. एस. पी. लवांडे यांचीही उपस्थिती होती.
डॉ. करमळकर यांनी सांगितले की, रँकिंग सुधारण्यासाठी विद्यापीठाने काही ठोस पावले उचलली पाहिजेत. कालबाह्य अभ्यासक्रम बंद करून, उद्योगाभिमुख अभ्यासक्रम सुरू करण्याची आवश्यकता आहे. यामुळे विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष रोजगाराभिमुख कौशल्य मिळेल.
याशिवाय, समाजाभिमुख संशोधन, स्टार्टअप्स, पेटंट, हॅकेथॉन यावर विद्यापीठाने अधिक भर द्यावा. इंडस्ट्री-अकॅडेमिया यांच्यातील सहयोग मजबूत करण्यासाठी विशेष पावले उचलली पाहिजेत. यामुळे संशोधनाची गुणवत्ता सुधारेल आणि नावीन्यपूर्ण प्रकल्प घडतील.
प्राध्यापक आणि संशोधकांनीही सरकारी योजनांचा लाभ घ्यावा, असेही त्यांनी स्पष्ट केले. “एएनआरएफ” किंवा “प्राइम मिनिस्टर प्रोफेसरशिप” सारख्या योजनांद्वारे निधी उभारून संशोधनाची गुणवत्ता वाढवता येईल. यामुळे विद्यापीठाला राष्ट्रीय स्तरावर पुन्हा आपले स्थान मिळवणे सोपे होईल.
विद्यापीठाने आपली अंतर्गत गुणवत्ता तपासणी समिती (IQAC) अधिक प्रभावी करण्याचीही गरज आहे. सर्व विभागांमध्ये समन्वय वाढवून आणि प्राध्यापक-विद्यार्थ्यांमध्ये संवाद सुधारून रँकिंग सुधारण्याचे प्रयत्न करणे आवश्यक आहे.
थोडक्यात, वाङ्मयचौर्याच्या धक्क्यामुळे सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाला केवळ रँकिंगच नाही तर विश्वासार्हतेलाही धक्का बसला आहे. परंतु, योग्य उपाययोजना केल्यास विद्यापीठ पुन्हा एकदा राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आपली प्रतिष्ठा मिळवू शकेल.
Comments are closed.