सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाच्या (SPPU) NIRF रँकिंगमध्ये मोठी घसरण झाली आहे. संशोधनातील वाङ्मय चौर्यामुळे विद्यापीठाला हा फटका बसल्याचे उघड झाले आहे. नुकतेच नेचर मासिकात प्रकाशित झालेल्या एका अहवालात 500 संशोधन लेखांपैकी तब्बल 495 लेख हे विद्यापीठाशी संलग्न महाविद्यालयांचे असून त्यात चौर्य आढळले आहे. त्यामुळे विद्यापीठाच्या नावावर नकारात्मक गुण नोंदले गेले आणि रँकिंग खाली आली.
रँकिंग सुधारण्याची क्षमता आहे
विद्यापीठाचे माजी कुलगुरू डॉ. नितीन करमळकर यांनी या संदर्भात बोलताना सांगितले की, रँकिंग घसरले असले तरी त्यात पुन्हा वाढ करता येणे शक्य आहे. फक्त दोषारोप न करता आपण कुठे कमी पडलो याची चिकित्सा करणे आवश्यक आहे. डिस्टिंगविश प्रोफेसर किंवा प्रोफेसर ऑफ प्रॅक्टिस या संकल्पना राबवून प्राध्यापकांची संख्या वाढवता येईल आणि शैक्षणिक गुणवत्ता सुधारणे शक्य होईल.
डेटा मांडणी आणि परसेप्शनचा अभ्यास
खासगी विद्यापीठांचे रँकिंग चांगले दिसते कारण त्यांनी डेटा मांडण्याची योग्य पद्धत आत्मसात केली आहे. डॉ. करमळकर यांच्या मते, आपल्यालाही उपलब्ध डेटाचे योग्य सादरीकरण करणे अत्यावश्यक आहे. परसेप्शन, अभ्यासक्रमांचे अद्ययावतपण, इंडस्ट्रीचा सहभाग, कॅम्पसवरील बदल – या सर्व बाबींचा गांभीर्याने विचार करून वार्षिक अभ्यास केला गेला पाहिजे.
विद्यापीठाच्या जबाबदारीबाबत मते
प्रोग्रेसिव्ह एज्युकेशन सोसायटीचे कार्याध्यक्ष डॉ. गजानन एकबोटे यांनी मत व्यक्त केले की, रँकिंग ही केवळ कुलगुरू किंवा प्र-कुलगुरू यांची जबाबदारी नसून संपूर्ण विद्यापीठाची सामूहिक जबाबदारी आहे. पुणे विद्यापीठ 91व्या क्रमांकावर घसरल्यामुळे त्याचा थेट परिणाम विद्यार्थ्यांच्या प्रवेशावर आणि रोजगार संधींवर होत आहे. खासगी विद्यापीठे शुल्क जास्त असूनही अधिक लोकप्रिय होत आहेत, तर अनुदानित अभ्यासक्रमाच्या जागा रिक्त राहतात, हे चिंतेचे कारण आहे.
प्राध्यापक आणि विद्यार्थ्यांच्या उदासीनतेचा प्रश्न
NIRF रँकिंगबाबत प्राध्यापकांमध्ये उदासीनता असल्याचेही चर्चेत समोर आले. या उदासीनतेवर उपाय म्हणूनच या चर्चासत्राचे आयोजन करण्यात आल्याचे एकबोटे यांनी सांगितले. नवीन शैक्षणिक धोरणामुळे (NEP) शिक्षक-विद्यार्थी गुणोत्तर कमी झाले असून, ते सुधारण्यासाठी ठोस प्रयत्न आवश्यक असल्याचे मतही व्यक्त झाले.
रँकिंग घसरणीची कारणमीमांसा
माजी प्र-कुलगुरू डॉ. एन. एस. उमराणी यांनी रँकिंग घसरल्याची कारणमीमांसा केली आणि एनआयआरएफसाठी योग्य डेटा सादर करण्याचे महत्त्व अधोरेखित केले. चुकीची किंवा अपुरी माहिती दिल्यास थेट विद्यापीठाच्या प्रतिष्ठेवर परिणाम होतो, हे त्यांनी अधोरेखित केले.
चर्चासत्रातील उपस्थिती आणि निष्कर्ष
या चर्चासत्राला विद्यापीठाचे अनेक मान्यवर उपस्थित होते. प्रोग्रेसिव्ह एज्युकेशन सोसायटी व अखिल भारतीय राष्ट्रीय शैक्षिक महासंघाच्या संयुक्त विद्यमाने हा कार्यक्रम झाला. यावेळी डॉ. ज्योत्स्ना एकबोटे यांनी प्रास्ताविक केले, तर कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन डॉ. श्यामकांत देशमुख यांनी केले. चर्चासत्रातून एक गोष्ट स्पष्ट झाली की, पुणे विद्यापीठाने दोषारोपाच्या पलीकडे जाऊन व्यावहारिक पातळीवर बदल स्वीकारणे आवश्यक आहे.
Comments are closed.