भारताच्या आयटी क्षेत्राने गेल्या दोन दशकांत प्रचंड झेप घेतली आहे. जागतिक क्लायंट्स, अब्जावधींची उलाढाल आणि मोठ्या प्रोजेक्ट्समुळे TCS, Infosys सारख्या कंपन्या आंतरराष्ट्रीय पातळीवर मजबूत झाल्या. मात्र या वाढीच्या प्रवासात एक गोष्ट जवळजवळ बदललेली नाही—ती म्हणजे फ्रेशर्सचा सुरुवातीचा पगार.
उद्योगातील तज्ज्ञांच्या मते, आजही मोठ्या आयटी कंपन्यांमध्ये नव्याने रुजू होणाऱ्या इंजिनिअर्सना वार्षिक सुमारे 3 ते 3.1 लाख रुपये पॅकेज दिलं जातं. विशेष म्हणजे 2008 साली ज्या पातळीवर हे वेतन निश्चित करण्यात आलं होतं, त्याच सुमारास आजही ते कायम आहे. त्या काळात हा पगार समाधानकारक मानला जात होता, कारण राहणीमानाचा खर्च तुलनेने कमी होता.
परंतु आज परिस्थिती पूर्णपणे बदलली आहे. बेंगळुरू, हैदराबाद, पुणे यांसारख्या आयटी हब शहरांमध्ये घरभाडे, अन्नधान्य, प्रवास आणि आरोग्य खर्च प्रचंड वाढले आहेत. परिणामी, नोकरी लागल्यानंतर काही महिन्यांतच अनेक तरुण आर्थिक तणावाला सामोरे जात आहेत.
यामागचं एक मोठं कारण म्हणजे देशात दरवर्षी बाहेर पडणाऱ्या इंजिनिअरिंग पदवीधरांची वाढती संख्या. सुमारे 15 लाखांहून अधिक विद्यार्थी दरवर्षी इंजिनिअरिंग पूर्ण करतात. मात्र त्यातील फारच कमी उमेदवार थेट क्लायंट प्रोजेक्टसाठी सज्ज असतात. त्यामुळे कंपन्यांकडे उमेदवारांची मुबलक उपलब्धता असते आणि पगारवाढीचा दबाव कमी राहतो. आयटी कंपन्यांचं मॉडेल हे मोठ्या प्रमाणात भरती आणि कमी खर्चावर आधारित असल्याने फ्रेशर्सच्या वेतनात मोठी वाढ करणे त्यांच्यासाठी आव्हानात्मक ठरतं.
आजचा फ्रेशर केवळ पदवी घेऊन येत नाही, तर त्याच्याकडून डिजिटल टूल्सचं ज्ञान, क्लायंट कम्युनिकेशन, तसेच सतत नवनवीन कौशल्ये आत्मसात करण्याची अपेक्षा असते. तरीदेखील सुरुवातीचं पॅकेज मर्यादितच राहिलं आहे.
मात्र AI, क्लाउड कम्प्युटिंग, सायबर सिक्युरिटी यांसारख्या विशेष कौशल्यांमध्ये परिस्थिती वेगळी दिसते. अशा क्षेत्रांत 6 ते 12 लाखांपर्यंत पॅकेज मिळू शकतं, तर काही जनरेटिव्ह AI संबंधित भूमिकांमध्ये 20 लाखांपेक्षाही जास्त वेतन दिलं जात आहे. पण सर्वसामान्य फ्रेशरसाठी या संधी अजूनही मर्यादित आहेत.
HR क्षेत्रातील जाणकारांचं म्हणणं आहे की सध्याची वेतनरचना फार काळ टिकणारी नाही. शिक्षणाचा वाढता खर्च आणि शहरी महागाईमुळे तरुण पहिल्या 12 ते 18 महिन्यांतच नोकरी बदलण्याचा निर्णय घेत आहेत. त्यामुळे भविष्यात आयटी क्षेत्रात वेतन केवळ अनुभवावर नव्हे, तर कौशल्ये आणि उत्पादकतेवर आधारित ठरण्याची शक्यता आहे.
एकूणच, आयटी क्षेत्राची वाढ झपाट्याने होत असताना फ्रेशर्सच्या पगारात मात्र स्थिरता दिसते. येत्या काळात कौशल्याधारित वेतन प्रणालीच या क्षेत्राची खरी दिशा ठरवणार आहे.
Comments are closed.