नॅशनल टेस्टिंग एजन्सी (NTA) कडून शैक्षणिक वर्ष २०२६ पासून जेईई, नीटसह प्रमुख राष्ट्रीय प्रवेश परीक्षांमध्ये बायोमेट्रिक हजेरी आणि चेहरा ओळख (Facial Recognition) तंत्रज्ञान वापरण्याचा महत्त्वाचा निर्णय घेण्यात आला आहे. या नव्या व्यवस्थेमुळे परीक्षा प्रक्रियेत अधिक पारदर्शकता येणार असून, फसवणूक आणि तोतयागिरीसारख्या गैरप्रकारांवर कठोर आळा बसणार आहे.
या प्रणालीअंतर्गत उमेदवारांना अर्ज भरताना लाइव्ह फोटो अपलोड करणे अनिवार्य असणार आहे. अर्ज करणारी व्यक्तीच खरी उमेदवार आहे का, याची खात्री यामुळे सहज करता येणार आहे. परीक्षा केंद्रावर प्रवेश करताना उमेदवाराच्या चेहऱ्याचे थेट स्कॅनिंग करून ओळख पडताळणी केली जाणार असून, यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आधारित बायोमेट्रिक तंत्रज्ञानाचा वापर केला जाईल.
हा बदल केंद्र सरकारने स्थापन केलेल्या राधाकृष्णन समितीच्या शिफारशींनुसार करण्यात आला असल्याचे ‘एनटीए’ने स्पष्ट केले आहे. निर्णय लागू करण्यापूर्वी काही निवडक परीक्षा केंद्रांवर या प्रणालीची प्रायोगिक चाचणी घेण्यात आली होती. यूआयडीएआय, एनआयसी आणि एनटीए यांच्या संयुक्त प्रयत्नातून आधार-आधारित फेस रेकग्निशन ऑथेंटिकेशनचा प्रयोग करण्यात आला, जो यशस्वी ठरला.
गेल्या काही वर्षांत जेईई आणि नीटसारख्या परीक्षांमध्ये गैरप्रकारांच्या घटना समोर आल्याने उमेदवारांची ओळख पटवणे हे मोठे आव्हान बनले होते. अशा पार्श्वभूमीवर ही नवी प्रणाली परीक्षा व्यवस्थेवर विश्वास वाढवणारी आणि न्याय्य संधी देणारी ठरणार आहे. २०२६ पासून देशभरातील प्रमुख प्रवेश परीक्षांमध्ये ही अत्याधुनिक व्यवस्था टप्प्याटप्प्याने राबवली जाणार आहे.
Comments are closed.