आपत्कालीन निधी कुठे ठेवावा? — बचत खाते, एफडी की पोस्ट ऑफिस? | Best place to keep emergency fund!

आपत्कालीन निधी म्हणजे आपल्या आयुष्यात अचानक उद्भवणाऱ्या अडचणींवर उपाय करणारा एक आर्थिक कवच असतो. हा निधी कधीही, तात्काळ वापरता येईल असा असणे अत्यावश्यक आहे. त्यामुळे पैशांची सुरक्षितता, सहज उपलब्धता आणि दंडाशिवाय काढता येणे हे सर्वात महत्त्वाचे घटक आहेत. व्याजदर हा दुय्यम विचार आहे. पाहूया, या तिन्ही पर्यायांपैकी कोणता योग्य —

बचत खाते — तात्काळ वापरासाठी सर्वात सोयीचे
फायदे:

• कोणत्याही क्षणी पैसे काढता येतात.
• यूपीआय, एटीएम, नेटबँकिंग किंवा डेबिट कार्डद्वारे सेकंदात व्यवहार.
• ‘स्वाइप-इन’ सुविधा असलेले खाते घेतल्यास अतिरिक्त रक्कम आपोआप अल्पकालीन ठेवीत हलवली जाते.
  मर्यादा:
• व्याजदर कमी असतो (३% ते ४%).
• किमान शिल्लक ठेवण्याचे नियम पाळावे लागतात.
  योग्य वापर:
• आपत्कालीन निधीतील “आत्ताच लागणारा भाग” येथे ठेवा.

बँक एफडी — सुरक्षित आणि खात्रीशीर परतावा
फायदे:

• ७ दिवस ते १ वर्ष अशी लहान मुदतीची एफडी करता येते.
• निश्चित व्याजदर (५%–७%).
• प्रत्येक बँकेत ५ लाखांपर्यंत ठेवींना DICGC ची विमा सुरक्षा.
  मर्यादा:
• पैसे तातडीने लागले तर एफडी तोडावी लागते.
• तोडल्यास व्याजदर कमी मिळतो किंवा दंड भरावा लागतो.
  रणनीती:
• ज्या भागाचा तातडीने वापर अपेक्षित नाही, तो इथे ठेवा.
• विविध मुदतींच्या एफडी ठेवल्यास निधी टप्प्याटप्प्याने परिपक्व होईल.

पोस्ट ऑफिस खाते — सरकारी हमी आणि स्थिरता
फायदे:

• सरकारकडून १००% सुरक्षा.
• निश्चित व्याजदर आणि दीर्घकालीन स्थिरता.
  मर्यादा:
• डिजिटल सुविधा मर्यादित.
• काही व्यवहार शाखेत प्रत्यक्ष करावे लागतात.
  योग्य वापर:
• निधीचा जो भाग “आज नाही पण उद्या लागेल”, तो पोस्ट ऑफिस खात्यात ठेवा.

संतुलित योजना कशी ठेवावी?
आपला आपत्कालीन निधी संतुलित ठेवण्यासाठी तो तीन वेगवेगळ्या भागांत विभागणे योग्य ठरते. तातडीच्या गरजेसाठी लागणारा निधी बचत खात्यात ठेवावा, ज्यामुळे तो २४ तासांत सहज उपलब्ध होतो. काही दिवसांनी लागणाऱ्या गरजांसाठीचा भाग बँक एफडीमध्ये ठेवावा, कारण ती सुरक्षित असून अल्पकालीन स्थिर परतावा देते. तर दीर्घकाळासाठी राखून ठेवलेला निधी पोस्ट ऑफिस खात्यात ठेवणे अधिक योग्य, कारण त्याला सरकारी हमी आणि स्थिर व्याजदराचा लाभ मिळतो. अशा प्रकारे निधीचे विभाजन केल्यास तुमची आर्थिक स्थिरता आणि उपलब्धता दोन्हीही टिकून राहतात.

थोडक्यात निष्कर्ष:
आपत्कालीन निधीचा ५०% बचत खात्यात, ३०% लहान मुदतीच्या एफडीमध्ये, आणि २०% पोस्ट ऑफिस योजनांमध्ये ठेवल्यास सुरक्षा आणि उपलब्धता यांच्यात उत्तम समतोल साधता येतो.