मुंबईतील शालेय शिक्षण व्यवस्थेत आधार क्रमांक अनिवार्य केल्यामुळे हजारो विद्यार्थ्यांचे शिक्षण कागदोपत्री अडकले असल्याचे चित्र समोर आले आहे. शिक्षण विभागाच्या ताज्या आकडेवारीनुसार, शहरातील सुमारे १८ लाख ३० हजार ५३२ विद्यार्थ्यांपैकी तब्बल ५७ हजार ५९२ विद्यार्थ्यांकडे आधार क्रमांक नसल्याने त्यांची UDISE+ पोर्टलवर नोंदणीच होऊ शकलेली नाही. परिणामी या विद्यार्थ्यांना शासनाच्या विविध शैक्षणिक योजनांचा लाभ मिळवताना अनेक अडथळ्यांना सामोरे जावे लागत आहे.
शासकीय, अनुदानित तसेच विनाअनुदानित शाळांमधील प्रत्येक विद्यार्थ्याची आधार-संलग्न माहिती UDISE+ प्रणालीमध्ये अपलोड करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. याच अंतिम नोंदणीच्या आधारे विद्यार्थ्यांची अधिकृत संख्या निश्चित होते आणि त्यानुसार सरकारकडून शैक्षणिक योजनांसाठी निधी वितरित केला जातो. मोफत गणवेश, शालेय दप्तर, पाठ्यपुस्तके, लेखनसाहित्य, मध्यान्ह भोजन यांसारख्या योजनांचा लाभ घेण्यासाठी आधार क्रमांक महत्त्वाचा दुवा ठरत असल्याने, नोंदणी न झालेल्या विद्यार्थ्यांना या सुविधा वेळेवर मिळण्यात अडचणी येत आहेत.
मुंबईतील काही शाळांमध्ये तर परिस्थिती अधिकच गुंतागुंतीची झाली आहे. कुलाबा भागातील एका शाळेतील पाच विद्यार्थ्यांचे आधार कार्ड अद्याप तयार झालेले नाही. अनेकदा आधार केंद्रांवर जाऊनही प्रक्रिया पूर्ण होत नसल्याने शाळांना स्वतःच्या पातळीवर पर्यायी व्यवस्था करावी लागत आहे. काही शाळांमध्ये माजी विद्यार्थ्यांकडून जुनी पुस्तके गोळा करून गरजू विद्यार्थ्यांना देण्याची तात्पुरती सोय करण्यात येत असल्याची माहिती समोर आली आहे.
अधिकाऱ्यांच्या मते, या समस्येचे एक महत्त्वाचे कारण म्हणजे स्थलांतरित कुटुंबांतील विद्यार्थ्यांची संख्या मोठी असणे. कागदपत्रांचा अभाव, पत्त्यातील तफावत किंवा जन्मनोंदणीतील त्रुटी यामुळे आधार प्रक्रिया पूर्ण होण्यात अडथळे निर्माण होतात. काही प्रकरणांमध्ये आधार असतानाही त्याची UDISE+ पोर्टलशी जुळवणी होत नसल्याने नोंदणी लांबते.
दरम्यान, Unique Identification Authority of India आणि शिक्षण विभाग यांच्यात समन्वय साधून तांत्रिक अडचणी दूर करण्याचे प्रयत्न सुरू असल्याचे वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी सांगितले आहे. विद्यार्थ्यांपुढील समस्या लवकरात लवकर सोडवण्याचे आश्वासन देण्यात आले असले तरी, तोपर्यंत हजारो विद्यार्थ्यांचे शैक्षणिक हक्क केवळ आधार क्रमांकाच्या अभावामुळे रखडत असल्याची खंत शिक्षण क्षेत्रातून व्यक्त केली जात आहे.
Comments are closed.